Tips voor naasten bij dissociatie

Wat je voor iemand kan doen bij dissociatie

Als iemand gedissocieerd is, dan is het helpend als je hem of haar terug naar het hier-en-nu kunt begeleiden. Uitnodigen tot voorzichtige beweging en contact laten maken met zintuiglijke ervaringen kan daarbij helpen.

Tips om dissociatie te doorbreken:

• In de herhaling: blijf zelf rustig, laat iemand niet alleen, benoem wat je doet en praat op een duidelijke maar vriendelijke toon. Als je zelf rustig blijft, geef je het systeem van de ander kans om weer te kalmeren.
• Is iemand sterk gedissocieerd en reageert hij of zij niet? Roep duidelijk iemands naam, zeg je eigen naam, benoem welke dag en datum het is, waar je bent en eventueel ook wat jullie aan het doen zijn. Vraag of iemand je kan horen.

  Bijvoorbeeld: ‘Hey Jeroen, ik ben het, Sandra, het is vandaag maandag 25 augustus 2023 en we zijn bij een cursus in Haarlem. Kun je me horen?’

• Ga er altijd vanuit dat iemand je wél kan horen, maar niet altijd in staat is om te reageren. Het kan zijn dat praten niet lukt, maar voorzichtig met de ogen knipperen of een hand bewegen wel. Je kunt bijvoorbeeld zeggen: ‘Als je me kunt horen, probeer dan eens met je ogen te knipperen.’
• Raak iemand die gedissocieerd is nooit zomaar aan, en ondertitel steeds wat je doet. Wil of moet je iemand wél aanraken, benoem dit dan: ‘Hey Jeroen, ik ga nu even je linkerhand vastpakken.’

  Ondertitel jezelf en spreek hardop uit wat je zou willen doen, bijvoorbeeld: ‘Ik heb de neiging om naast je te komen zitten. Vind je dat goed?’

• Gebeurt er iets in de omgeving? Benoem en ondertitel dit. Bijvoorbeeld: ‘Dat geluid wat je net hoorde was een deur die dicht ging, ik ben hier nog steeds bij jou.’
• Nodig iemand uit om voorzichtig te bewegen en contact te maken met de omgeving in het hier-en-nu. Als iemand zijn of haar ogen dicht heeft, vraag dan of het lukt om de ogen open te doen. Oogcontact maken hoeft niet, dit kan beangstigend zijn. Het kan veiliger zijn om iemand te vragen om zich heen te kijken en bijvoorbeeld de aandacht te richten op iets dat rood of geel (of een andere kleur) is.
• Afhankelijk van hoeveel contact er met iemand mogelijk is, kun je kleinere of grotere vragen stellen. De vraag ‘Kijk eens of het lukt om op te staan’ kan in eerste instantie te groot zijn.

  Een kleinere vraag is dan: ‘Kijk eens of het lukt om een vinger te bewegen.’ Als dat lukt, kun je de beweging groter maken: ‘Hartstikke goed, lukt het ook om je hele hand te bewegen?’

• Stel één vraag tegelijk. Het is verwarrend als je meerdere dingen tegelijk vraagt, zoals: ‘Wil je naar buiten en zal ik wat drinken halen, of wil je liever dat ik je met rust laat?’
• Weet je van eerdere afspraken, ervaringen of een crisiskaart dat er bepaalde dingen zijn die kunnen helpen? Zet dit in.

Algemene tips voor naasten

Bekijk ook onze algemene tips en suggesties voor naasten van iemand die met trauma te maken heeft.