Complexe PTSS-behandeling

Behandeling voor CPTSS verschilt

Doordat mensen met complexe PTSS naast ’traditionele’ PTSS-symptomen ook problemen hebben met onder andere zelfregulatie, (zelf)vertrouwen en dissociatieve klachten, is een standaard PTSS-behandeling vaak niet voldoende of effectief.

Er is niet één specifieke behandeling voor complexe PTSS, in veel gevallen worden verschillende behandelvormen gecombineerd. Daarnaast verschilt het, net als bij PTSS, ook bij mensen met complexe PTSS per persoon waar iemand met name last van heeft, en wat iemand nodig heeft.

Fasegerichte behandeling

In de behandeling van complexe PTSS wordt vaak gewerkt met een fasegericht-behandelmodel die bestaat uit drie fasen. De verschillende fasen worden niet altijd helemaal doorlopen en kunnen elkaar ook afwisselen. Dit is afhankelijk van de klachten die iemand ervaart, mogelijkheden die iemand heeft en eerdere behandelervaring.

In alle behandelfasen kunnen verschillende behandelvormen worden ingezet. Het verschilt per persoon welke dit zijn.

Fase 1: stabilisatie, symptoomreductie en veiligheid

In fase 1 staan stabilisatie, het verminderen van symptomen en het opbouwen van veiligheid centraal. Het kan gaan om externe veiligheid, bijvoorbeeld een veilige plek om te wonen, maar ook om interne veiligheid, zoals goed (genoeg) voor jezelf leren zorgen.

Tijdens fase 1 kunnen verschillende onderdelen aan bod komen, waaronder: uitleg over trauma en klachten (psycho-educatie), inzicht vergroten in klachten, vergroten van emotie- en spanningsregulatie vaardigheden (omgaan met ontregeling), het verbeteren van zelfzorg en het in kaart brengen van sociaal netwerk en hoe deze in te zetten.

In de eerste fase staat vooral het hier-en-nu centraal.

Fase 2: traumaverwerking

De tweede fase wordt ook wel de traumaverwerkingsfase genoemd. In deze fase staan herinneringen aan traumatische ervaringen centraal en wordt gewerkt aan klachten die hier direct verband mee houden, zoals herbelevingen en vermijding.

In deze fase kan gebruikt gemaakt worden van verschillende behandelmethoden, waaronder: EMDR, exposure therapie, imaginaire rescripting, Narratieve Exposure Therapie (NET), Sensorimotor Psychotherapie en diverse vormen van vaktherapie.

In de tweede fase staat ‘vroeger’ centraal, er wordt gewerkt met het verleden.

Fase 3: integratie

De derde fase is gericht op het integreren van wat is geleerd in eerdere fasen in het dagelijks leven. In deze fase kan aandacht voor thema’s als rouw, herstel van seksualiteit en intimiteit, ouderschap en zingeving belangrijk zijn.

In de derde fase staat het verleden, het heden én de toekomst centraal.

Gerechtigheid – een onderbelichte fase van herstel

Psychiater en hoogleraar Judith Herman beschreef drie fase van herstel in haar boek Trauma en herstel. In haar nieuwste boek Waarheid, eerherstel en gerechtigheid, voegt zij een vierde stap toe: de stap van gerechtigheid. Deze stap kreeg tot nu toe weinig aandacht merkte ze op. 

Uit haar werk blijkt dat mensen met trauma niet alleen hun eigen verhaal willen verwerken. Zij willen ook dat de samenleving hen erkent en steunt. Slachtoffers verlangen dat omstanders niet wegkijken. Toch gebeurt dat vaak wel. Sommige slachtoffers vertellen dat het wegkijken van anderen hen meer pijn deed dan de gebeurtenis zelf.

De vierde stap, gerechtigheid, gaat dus verder dan het persoonlijke herstel. Het raakt ook de samenleving en de politiek. Het is een proces waarin iedereen een rol heeft. Steeds meer mensen en groepen besteden hier nu aandacht aan.