In mijn werk ontmoet ik veel mensen met seksueel trauma die een weg terug proberen te vinden naar intimiteit en seksuele verbinding. Wanneer ingrijpende ervaringen lange tijd onbesproken blijven – of misschien nooit woorden hebben gekregen – kunnen ze diepe sporen nalaten. Zeker wanneer ze in de vroege kindertijd plaatsvonden. Vaak herinneren mensen zich niet eens precies wat er gebeurd is. Ze voelen alleen dat er iets niet klopt.
Ik hoor dan zinnen als: ‘Het voelt alsof er iets kapot is in mij.’ Soms uit zich dat lichamelijk, bijvoorbeeld wanneer een orgasme moeilijk of onmogelijk lijkt. Soms emotioneel: een gevoel van afstand, afsluiting of verwarring in contact met anderen.
Beschermende delen
Wat daaronder vaak zichtbaar wordt, is hoe vroeg in ons leven we strategieën ontwikkelen om onszelf te beschermen. Delen van onszelf die ervoor zorgen dat we niet opnieuw gekwetst worden. Deze beschermende delen hebben vaak jarenlang keihard gewerkt om ons veilig te houden. Ze nemen hun taak zo serieus, dat we ons er na verloop van tijd soms volledig mee gaan identificeren.Â
Tegelijk leeft er vaak ook iets anders in ons. Veel mensen herkennen de ervaring dat er verschillende delen tegelijk aanwezig zijn. De innerlijke strijd die dit op kan leveren kom ik veel tegen en cliënten beschrijven het soms heel treffend: ‘Het voelt alsof de zevenjarige nog steeds in mij zit, terwijl ik inmiddels een vrouw van vijfendertig ben.’
Die 35-jarige vrouw voelt verlangen, nieuwsgierigheid en de behoefte aan verbinding en intimiteit. Maar ergens in het lichaam leeft ook een jonger deel dat wil schreeuwen, verstijven, wegrennen of zich wil afsluiten.
Voor veel mensen is dat verwarrend. En pijnlijk.
Tijd is goud
De vraag wordt dan: hoe creëren we opnieuw veiligheid? Hoe kan het lichaam weer ervaren dat nabijheid mogelijk is zonder overweldigd te raken? Langzaam gaan is daarin essentieel. Het zenuwstelsel heeft tijd nodig om te voelen dat het veilig is om te ontspannen en nieuwe ervaringen toe te laten. Tijd is goud voor het zenuwstelsel.
In dat proces speelt het lichaam een belangrijke rol. Wat we hebben meegemaakt, ligt niet alleen opgeslagen in woorden of herinneringen, maar ook in ons lichaam. In spanning, in reflexen, in hoe we ademhalen. Zoals trauma-onderzoeker Bessel van der Kolk het verwoordt: the body keeps the score.Â
Herstel van intimiteit en seksuele verbinding is dan ook geen kwestie van ‘gewoon anders denken’, maar van opnieuw leren voelen en ervaren – in kleine, veilige stappen.Â
Een zachte dansÂ
Wat er dan vaak ontstaat, lijkt op een dans. Een dans tussen bescherming en verlangen. Tussen spanning en ontspanning. Tussen angst en nieuwsgierigheid. En wat ik mensen dan steeds opnieuw zie ontdekken, is dat dat jongere deel niet weg hoeft om weer intimiteit te kunnen voelen.
Integendeel. Wanneer we leren afstemmen op ons lichaam en onze grenzen, en onszelf de tijd geven die we nodig hebben, kan dat jongere deel langzaam gaan ervaren dat het niet meer alleen is.
En juist daar ontstaat ruimte. Ruimte voor aanraking. Voor nieuwsgierigheid. Voor sensualiteit. Niet omdat we iets forceren, maar omdat het lichaam stap voor stap weer mag ontdekken dat nabijheid ook veilig kan zijn.
Een zachte dans, waarin bescherming en verlangen langzaam naast elkaar leren bestaan.
Katjalisa Reiter
Antropoloog, lichaamsgericht traumatherapeut en grondlegger van de Slow Sex Movement
Meer over Katjalisa
Katjalisa is antropoloog, lichaamsgericht traumatherapeut, heeft een master in Transformational Psychology en is gecertificeerd Voice Dialogue-facilitator. Zij werd opgeleid en begeleid door Robert Stamboliev, oprichter van het Institute of Transformational Psychology (ITP). Katjalisa is de grondlegger van de Slow Sex Movement, waarin intimiteit, seksualiteit en levensenergie worden benaderd vanuit trauma-sensitiviteit, aanwezigheid en vertraging. Momenteel schrijft zij aan een boek over seksuele fantasieën en hoe deze als therapeutisch instrument ingezet kunnen worden. De verschijning van het boek staat gepland voor eind 2026.
