Bewaarmensen

Tijdens onze verhuizing ontdekte ik dat ik iets kwijt was. De trouwfoto in zwart-wit van mijn Indische opa en oma. En die van mijn Indisch-Molukse opa en oma. Vier mensen zonder wie ik er niet zou zijn. Vier gezichten die steeds waardevoller worden naarmate de tijd verstrijkt. Tijdens het inpakken had ik ze zorgvuldig opgeborgen, omdat ik bang was ze kwijt te raken. Ironisch genoeg maakte dat precies dat ik niet meer wist waar ze lagen.

Verhuizen is een vreemde bezigheid. Je tilt niet alleen dozen van het ene huis naar het andere. Je verplaatst een leven. Laag voor laag. Jaar voor jaar. Herinnering voor herinnering. Een servies dat al drie huizen meegaat. Een jas die je nooit meer draagt maar ook niet weg kunt doen. Tekeningen van kinderen die inmiddels groter zijn dan de keukentafel waaraan ze ooit zaten te kleuren.

En terwijl ik bij het uitpakken van de dozen zocht naar de foto’s van mijn grootouders, vond ik iets anders. Een brief. Van mijn oma. Dezelfde Indische oma die op één van de foto’s staat die ik niet meer kon vinden. Ik was die brief jaren geleden kwijtgeraakt, omdat ik deze toen ook zo goed had opgeborgen dat ik niet meer wist waar.

Ik kom uit een familie van bewaarmensen. We bewaren foto’s, brieven, recepten en verhalen. Maar ook verdriet, verlangen en soms zelfs complete geschiedenissen. Veel families met wortels in Indonesië en de Molukken herkennen dat misschien. Wat werd meegenomen in koffers, dozen en herinneringen werd vaak zorgvuldig opgeborgen. Uit liefde. Uit bescherming omdat het leven doorging en je er het beste van moest maken.

Ik vraag ik me af hoeveel van wat werd meegedragen uiteindelijk zo zorgvuldig is opgeborgen dat niemand meer precies weet waar het ligt. Families werken net als verhuisdozen. Je schrijft op de buitenkant bewaren, maar na verloop van tijd weet niemand meer wat erin zit. Toch verdwijnen die dingen niet. Ze wachten. In een kast, in een verhaal, in een lichaam. In een volgende generatie. Tot iemand besluit te gaan zoeken.

In de brief van mijn oma stond een zin die bleef hangen. Dat niet alles wat uit het zicht verdwijnt, ook echt weg is. Ik moest lachen toen ik het las. En daarna huilen. Omdat ik dacht aan alles wat families met zich meedragen. Dingen die van hand tot hand gaan, van generatie op generatie, totdat niemand meer precies weet waar ze begonnen.

Ik denk dat bewaarmensen daar bijzonder goed in zijn. In bewaren. We vouwen dingen op. Leggen ze voorzichtig weg. Voor later. Voor als er meer tijd is. Voor als het minder pijn doet. Voor als iemand ernaar vraagt. En soms gaat er zoveel zorg in het bewaren zitten, dat we vergeten waar we het hebben gelaten.

Maar belangrijke dingen verdwijnen niet zomaar. Ze nestelen zich. In een verhaal dat steeds opnieuw wordt verteld. In een gewoonte waarvan niemand meer weet van wie die was. In een blik die ineens op die van je oma lijkt. Ze blijven. Tussen de jaren. Wachtend. Tot iemand een doos opent. Tot iemand een vraag stelt. Tot iemand op zoek gaat.

De foto’s heb ik nog steeds niet gevonden. Maar ergens tussen het inpakken van gisteren en het uitpakken van morgen lag iets op mij te wachten dat niet kwijt was geraakt. Een draadje terug. Naar haar. Naar vroeger. Naar alles wat we denken te hebben opgeborgen, maar wat ons soms precies op het juiste moment weer weet te vinden. Soms zoek je iets en vind je het niet. En soms vind je iets wat je niet zocht. En blijkt dat precies te zijn wat bewaard moest blijven.