‘Blijven hangen in slachtofferschap helpt niet’, schreef een psychiater over seksueel trauma.

Ik bleef er even op hangen… want het raakt maar zo’n klein stukje van wat trauma kan zijn.  

Trauma gaat over grenzen. Het verdeelt, fragmenteert, verwart en verstrikt je zelfgevoel. Startend in de slachtofferrol is het maar de vraag hoe je jezelf weer terugvindt. Als machteloos slachtoffer, schuldig alsof je de dader was, wegkijkend als een ongemakkelijke omstander? Of een verwarrende mix van allemaal?

Innerlijke verdeeldheid als gevolg van trauma bestaat in allerlei vormen. Van jezelf als één persoon ervaren – in relatieve harmonie met de verschillende kanten van jezelf –  tot aan leven vanuit verschillende ik-perspectieven, zonder dat er een hoofdpersoon wordt gevoeld. En natuurlijk van alles ertussenin.

Enkelvoudige PTSS, complexe PTSS, een dissociatieve identiteitsstoornis… Psychiatrische taal doet maar weinig recht aan hoe je innerlijke landschap zich onder druk van trauma kan ontwikkelen. Geen stoornis, maar een weerspiegeling van hoe je hebt weten te overleven. 

Toen ik als jong kind gewelddadig werd misbruikt, viel ik in stukjes uiteen. In de scherpte van de pijn, in hulpeloos toekijken, in bevriezen van angst. In totaal onbegrip van wat er gebeurde, in gelukzalige acceptatie, in glasharde ontkenning.

Slachtofferschap was het startpunt, maar uiteindelijk niet het probleem. Het probleem was dat we vast kwamen te zitten, rondjes bleven draaien, in onderlinge strijd. All over the place, behalve in die ene realiteit: dat ík dat slachtoffer was.   

Voor wie leeft met de schade van seksuele grensoverschrijding is ‘er niet in blijven hangen’ een waardeloze tip. Zeg liever dat je hoopt dat ik vaste grond onder mijn voeten vind, waarop ik kan gaan staan om te zien wat zich werkelijk heeft afgespeeld. 

Dat de slachtofferrol me ongevraagd en met geweld werd opgedrongen. Hoe mijn ‘nee!’ wegstierf en de wonderlijke dissociatieve vermogens van een klein kind het overnamen. En dat we het toen, zo zonder voorbereiding of script… nog best aardig deden? 

Liggend in mijn hangmat spoel ik de film nog een keer terug.