Waarom de zomervakantie lastig kan zijn als je traumaklachten hebt

Voor veel mensen is de zomervakantie een periode om naar uit te kijken. De zon schijnt, het tempo ligt lager en op vakantie gaan is voor velen het ultieme genieten. Voor mensen met traumaklachten kan dit echter heel anders zijn. Uit een recent onderzoek onder het Traumanet Panel blijkt dat veel mensen met traumaklachten de zomerperiode extra uitdagend vinden en dat gevoelens van angst, eenzaamheid, gemis en ontregeling juist in die periode toenemen.

In dit artikel beschrijven we op basis van het panelonderzoek onder 174 deelnemers de zeven meest genoemde redenen waarom de zomervakantie belastend kan zijn voor mensen met traumaklachten.

1. Je alleen voelen met je ervaringen

Bijna de helft van de respondenten geeft aan dat eenzaamheid, het gevoel dat je ‘anders’ bent of er alleen voor staat, versterkt wordt in de zomerperiode. Wanneer anderen op vakantie zijn of buiten zichtbaar genieten van de zomer, kan het lijken alsof niemand begrijpt wat jij doormaakt.

In de zomerperiode kan het contrast tussen hoe jij je voelt en hoe de rest van de wereld zich – let wel: lijkt! – te voelen, groter worden. Dit kan leiden tot schaamte, afzondering en het gevoel dat je de enige bent die niet onbezorgd van de zomer kan genieten.

Iedereen gaat op vakantie en vertelt nadien hoe het was. Ik heb (weer) geen verhaal, geen geld en geen moed om te gaan. Voel me altijd die buitenbeen die weer anders is.'

2. Structuur valt weg

Een van de grootste uitdagingen in de zomerperiode voor mensen met traumaklachten is het wegvallen van ritme en structuur. Bijna de helft geeft aan dat werk, school, vrijwilligerswerk of andere vaste afspraken houvast en structuur geven. Zodra die tijdelijk wegvallen, valt ook een stuk houvast weg en ontstaat er letterlijk en figuurlijk meer ruimte om te denken en te voelen. Hierdoor kun je meer last krijgen van piekeren en onrust, kunnen nare herinneringen omhoog komen en nemen triggers en herbelevingen soms toe.

Voor mensen met traumaklachten is structuur vaak veel meer dan planning alleen. Een vaste dag- of weekindeling helpt het zenuwstelsel om voorspelbaarheid en veiligheid te ervaren. Wanneer die basis tijdelijk wegvalt, kan dat ontregelend werken.

De zomervakantie is voor mij een extra moeilijke periode waarin veel stilvalt en er te veel tijd is om na te denken.

3. Onderbreking van therapie en ondersteuning

Veel hulpverleners gaan in de zomer met vakantie, waardoor therapie tijdelijk wordt onderbroken. Ook lotgenotengroepen en andere vormen van georganiseerde ondersteuning liggen in deze periode soms stil. Ruim een derde van de respondenten geeft aan deze onderbreking als zwaar te ervaren. Juist in een periode waarin traumaklachten kunnen toenemen, valt een belangrijk vangnet tijdelijk weg.

Het wegvallen van die vertrouwde steun en structuur kan ervoor zorgen dat je je kwetsbaarder of minder veilig voelt. Daardoor kunnen traumaklachten soms ook toenemen of moeilijker hanteerbaar worden.

Daarnaast kunnen gevoelens van eenzaamheid sterker worden. Voor sommige mensen is de behandelaar of een lotgenotengroep de enige plek waar zij zich veilig genoeg voelen om eerlijk te vertellen hoe het écht met hen gaat. Wanneer dat contact tijdelijk wegvalt, kan dit het gevoel er alleen voor te staan versterkt worden.

'Als ik geen therapie heb, valt mijn anker weg.'

4. De sociale druk om te genieten

De zomer brengt voor velen verwachtingen met zich mee. Op vakantie gaan, leuke uitstapjes maken en vooral: genieten en ontspannen. Dat zijn de beelden die je vaak op tv, in reclames of op sociale media ziet. Voor één op de drie deelnemers voelt die sociale druk zwaar.

Misschien lukt het jou bijvoorbeeld helemaal niet om te ontspannen of te genieten, raak je snel overprikkeld op een overvol terras of strand of voelt het (nog) te onveilig om op vakantie te gaan. Dit kan je het gevoel geven dat je op een bepaalde manier achterblijft of tekortschiet. Ook gevoelens van rouw en gemis kunnen hierbij opspelen.

'Naar mijn idee moet een vakantie gezellig zijn, maar ik ben niet altijd gezellig.'

5. Eenzaamheid neemt toe

Naast het gevoel dat je alleen bent met je eigen ervaringen, geeft ruimt een kwart aan ook meer eenzaamheid te ervaren tijdens de zomerperiode. Simpelweg omdat vrienden, buren, familie of collega’s minder bereikbaar zijn doordat zij op vakantie zijn.

Hierdoor vallen afspraken en spontane ontmoetingen weg en kan het gevoel ontstaan dat de wereld in de zomermaanden doordraait zonder jou. Voor mensen met traumaklachten die erg geraakt kunnen worden door gevoelens van verlatenheid of afwijzing kan dit extra pijnlijk zijn.

'Veel vrienden - die mijn vangnet vormen - zijn op vakantie , terwijl ik juist behoefte heb aan gezelschap en veilige aanwezigheid.'

6. De zomer zelf is triggerend

De zomer zelf kan ook belastend zijn. Voor sommige mensen vonden de ingrijpende gebeurtenissen vooral in de zomerperiode plaats. Daardoor kunnen de zomer en alles wat daarmee samenhangt pijnlijke herinneringen oproepen en traumaklachten versterken.

Familievakanties, warm weer, bepaalde geuren of andere typische zomerse situaties kunnen een trigger vormen en traumatische herinneringen naar boven halen. Dit kan leiden tot meer spanning, herbelevingen, gevoelens van onveiligheid en somberheid.

'In de zomer was het misbruik erger. De geur van de zomer geeft me nog altijd een onveilig gevoel.'

7. Op vakantie gaan, roept gevoelens van onveiligheid op

Reizen, slapen in een onbekende omgeving of verblijven op een druk vakantiepark kan veel vragen van een zenuwstelsel dat voortdurend alert is op gevaar of dreiging. Waar een nieuwe omgeving voor veel mensen juist ontspanning, avontuur en plezier betekent, kan deze voor mensen met traumaklachten gevoelens van onveiligheid, onrust en verhoogde alertheid oproepen.

Daardoor kan de drempel om op vakantie te gaan hoog zijn, ook als je daar eigenlijk wel naar verlangt. Soms kiezen mensen ervoor om helemaal niet op vakantie te gaan. Ook kan dit leiden tot spanning of frictie met naasten, zoals een partner of kinderen, die andere wensen of behoeften hebben voor de vakantie.

'Onbekende plekken maken dat ik hyperalert ben. Alles is een potentiële dreiging.'

Je bent niet de enige

Misschien herken je jezelf in één of meer van deze uitdagingen. Dan is het goed om te weten dat je niet de enige bent. Uit ons panelonderzoek blijkt dat veel mensen met traumaklachten de zomerperiode als extra belastend ervaren. Er is dus niets mis met jou. Het laat zien hoe trauma doorwerkt in je dagelijks leven, juist ook in een periode die om ontspanning en genieten lijkt te draaien.

Gelukkig zijn er manieren om jezelf wat meer houvast te geven. De volgende artikelen en hulpbronnen op Traumanet kunnen helpend zijn:

Volg onze Zomercontent

De komende weken delen we op Traumanet en via onze Instagram en Linkedin meer artikelen en handvatten om de zomer met wat meer rust en vertrouwen door te komen.

Traumanet Panelonderzoek