‘Merel, vandaag gaan we proberen om…’ maar ik kan m’n zin niet afmaken.
Ze gilt, scheurt het blad uit haar werkboek en breekt het potlood doormidden. Ik zit ernaast, blijf kalm en zeg even niets. Inmiddels weet ik dat dát ervoor zorgt dat deze bui vrij snel voorbij is.
Wanneer ze weer rustig is, krijgt ze een A4’tje van me en gaat ze tekenen. Het werken komt straks wel weer.
Na de pauze zitten alle leerlingen op hun plek en ga ik opnieuw naast Merel zitten. ‘Ik kom weer even naast je zitten hoor. We gaan het gewoon weer proberen.’
Maar meteen gaat ze weer ‘door het lint’. Dit keer gaat haar tafel omver en komt met een bonk op de grond terecht.
Ik begrijp er helemaal niets van. Vaak is het vrij snel duidelijk wat een trigger is voor onze leerlingen in het cluster 4 onderwijs, maar bij Merel heb ik het nog niet door. Ze lijkt uit het niets boos te worden.
Totdat een collega zegt: ‘Misschien is het een bepaald woord dat je gebruikt Bart.’
Ik duik nog eens goed in het dossier, de vele berichten en diverse rapportages. En ja hoor, ergens staat vermeld dat Merel boos kan worden door het woord ‘proberen’. Dat heeft op vorige plekken te veel lading gekregen. Altijd maar proberen, maar steeds ging het mis, om vervolgens opnieuw te moeten proberen. Een woord dat we in mijn optiek direct kunnen koppelen aan haar faalangst. Wát een traumatrigger moet dat inmiddels voor haar zijn zeg!
Ik neem me voor om dit woord voorlopig te vermijden, maar dat valt nog niet mee. Man, wat gebruiken we het woord ‘proberen’ vaak in het onderwijs. Probeer het maar eens níét te gebruiken!
‘Merel, eeeh, doe maar een poging om dit werk te maken.’
‘Wat is dat, een poging?’
‘Dus …’
Maar, ze blijft wél veel rustiger.
Tóch wil ik hier iets mee doen, want ze zal dit woord bij volgende leraren en klassen nog vaak gaan horen. Zelfregulatie is een groot goed.
Na een week zit ik naast haar en zeg:
‘Ik denk dat ik weet om welk woord jij zo boos wordt.’
Ze kijkt me wat verbaasd aan en ik zeg: ‘Ik wil het wel zeggen, maar ik denk dat je dan heel boos gaat worden, dus laat ik het maar niet zeggen.’
Ik daag haar uit.
‘Ja, kom op! Zeg het dan.’
‘Ga je dan boos worden? Want het is een trigger hè.’
Ze maakt alvast haar tafel leeg en ik houd haar tafel vast en zeg: ‘Het woord is ‘proberen’.’
Meteen grote ogen, spanning in het gezicht en onrust in het lichaam. Maar ze blijft rustig en ik zeg: ‘Dat is het hè? Je weet het nu en dat is belangrijk.’
De dagen daarna oefenen we veel met het woord ‘proberen’ en dankzij deze bewustwording is de spanning er snel vanaf.
Laten we allemaal zoveel mogelijk proberen om niet alleen triggers bij kinderen proberen te ontdékken, maar deze ook proberen te ontzénuwen.
Wij, leraren, ouders en begeleiders, hebben de power om onze rust, ons geduld en een beetje humor daarbij in te zetten.
Bart Heeling
Leraar, gedragsspecialist en trainer traumasensitief onderwijs
Meer over Bart
Bart heeft twintig jaar fulltime als leraar gewerkt in regulier basis-, praktijk- en speciaal cluster 4 onderwijs. Als leraar was hij veel meer bezig met het welbevinden en betrokkenheid van zijn leerlingen dan met cijfers en prestaties. Veel leerlingen hebben te kampen (gehad) met nare ervaringen of zijn getraumatiseerd, maar hebben daar geen woorden voor en kunnen dat dus enkel middels gedrag laten zien.
Onwenselijk gedrag is slechts een uiting van ongereguleerde emotie, is Barts motto en met behulp van humor, geduld en compassie heeft hij zijn leerlingen begeleid in hun ontwikkeling naar meer verbinding met anderen, zelfbeschikking en motivatie. Emotieregulatie is een krachtige tool om kinderen veerkrachtiger te maken.
Bart Heeling is gedragsspecialist, schrijver en trainer traumasensitief onderwijs. Van zijn hand zijn de boeken Gewoon Speciaal en Dubbel Speciaal, vol met waargebeurde praktijksituaties.
Bart is getrouwd met Elles en samen hebben ze drie volwassen kinderen.
