Ik vraag mij soms af welk beeld mensen hebben van iemand die getraumatiseerd is. Of misschien meer specifiek: van iemand die te maken heeft gehad met een verkrachting. Of met meerdere. De media spelen daarin een grote rol. Net als de beelden die soms ontstaan wanneer functioneren wordt opgevat als bewijs dat iemand niet écht getraumatiseerd kan zijn. Naar school gaan. Werken. Op vakantie gaan. Of simpelweg lachen.

Heeft iemand weleens bedacht dat je misschien juist lacht?
Om alles te verhullen?
Juist alles zo onzichtbaar mogelijk te houden?

Zichtbaarheid op vakantie

In de zomer lijkt het alsof mensen meer lachen dan in de winter. Of er in ieder geval meer mensen zichtbaar zijn. In straten, op pleinen en zo ook op vakantie. Sowieso is er meer zichtbaar van je lichaam.

Hoe ingewikkeld is dat als je lichaam niet meer werkelijk als van jou voelt, terwijl het juist in de zomer voor iedereen zichtbaar lijkt? In de winter kun je verdwijnen onder lagen kleding. In de zomer is er ineens veel minder om je achter te verschuilen. In die tijd van het jaar kon ik als tiener letterlijk minder bedekken van wat ik nodig had dat onzichtbaar bleef.

Gevangen op vakantie

In de zomervakantie was niet alleen veel meer zichtbaar, het was ook nog veel moeilijker om onzichtbaar te zijn. Ik kon simpelweg moeilijker ergens heen.

Zodra iedereen in feeststemming de school uit rende, schriften verbrandde, na de laatste toetsweek dagenlang feestjes vierde bij elkaar thuis in aanloop naar de rapportuitreiking … groeide er bij mij een steeds groter wordend monster in mijn buik. Straks kon ik zes weken lang niet naar school.

Natuurlijk sprak ik dat niet uit. Hoe ‘uncool’ was dat. School was voor mij een veilige haven. Niet zozeer omdat de dreiging totaal afwezig was of omdat ik mij daar altijd veilig voelde. Ik had daar ‘a hell of a job’ om een bepaald leven te spelen en een heel ander leven verborgen te houden.

Maar er was wel meer ademruimte. Ik had daar mijn vrienden om mij heen en bracht er het grootste gedeelte van mijn dag door. Het was mijn ultieme plek om te ontsnappen.

Zowel fysiek als mentaal. Zolang ik nieuwsgierig kon zijn, en met leren mijn hoofd maar AAN kon houden, kwam ik erdoorheen. Hoeveel dreiging er ook was, hoe erg ik mij ook totaal niet kon focussen, hoe vaak ik dingen ook opnieuw moest lezen; ik maakte mij kwaad, genereerde energie en dook de boeken in. Daar lag mijn rust.

En dan was het vakantie. Waar anderen juichten, voelde ik mij schreeuwen van binnen. De komende weken zat ik gevangen. Totaal overgeleverd aan… Want de dreiging ging mee en ik kon nergens heen.

Lachen op vakantie

Op vakantie (glim)lachte ik het hardst. Om zoveel mogelijk dingen. Om mij door de dagen te slepen. Om mijn dankbaarheid over te brengen dat we op vakantie gingen; ik wilde immers wel heel graag lief gevonden worden. Om de aandacht naar mijn gezicht te brengen, afleidend van andere delen van mijn lijf. Ik was het vrolijkste meisje dat ouders zich konden wensen.

En doodop. Zeker omdat wij vierenhalve week van de zes weken op vakantie gingen en de dreiging weinig nachten oversloeg.

Hoe er dan gekeken wordt?

Ik kan kwaad worden als mensen lijken te denken dat verkrachte vrouwen ‘zielige hoopjes mens’ zouden moeten zijn. En soms ben ik dat vast en zeker wel; als ik ergens gedissocieerd op de grond lig in één of andere herbeleving waar ik op geen enkele manier uit kan komen.

Tegelijkertijd ben ik er nog steeds, geniet ik van het leven en reis ik heel graag; alleen en met mijn gezin. Ik heb laatst in mijn eentje een roadtrip gemaakt door Europa waarbij ik allerlei plaatsen heb bezocht waar ik verschillende verkrachtingen heb meegemaakt. Bijna dertig jaar later.

Het gaf mij veel inzichten, rust, erkenning en misschien ook wel iets terug wat jarenlang afwezig was: eigenaarschap over mijn eigen verhaal.

Niet omdat ik daar ineens heldhaftig rondliep of een gevecht won. Niet omdat ik nergens meer bang voor ben. Ik was eerlijk gezegd vaak kotsmisselijk en mijn lichaam weigerde mij op momenten dienst. En toch leerde ik veel over mezelf, voor mezelf.

En voor slapen maakt het weinig verschil waar ik ben. Op vakantie of thuis. Ik ben nog altijd bang in het donker.

Maar inmiddels heb ik ervaren dat angst en vrijheid naast elkaar kunnen bestaan. Dat ik bang kan zijn én kan reizen. Bang kan zijn én kan genieten. Bang kan zijn én kan lachen.

Dus als je mij komende zomer ergens ziet schaterlachen op een terras, ziet schommelen in een hangmat of met twinkelende ogen hoort vertellen over een mooie wandeling, trek dan vooral niet te snel conclusies.

Sommige mensen lachen niet omdat hun leven altijd licht is geweest.

En ook niet omdat het donker volledig of voorgoed verdwenen is.

Ze lachen omdat naast dat donker óók levenslust kan bestaan.