Wat is jullie ervaring met trauma?
Nathan: ‘Het is helaas allesomvattend in ons leven de laatste jaren. Als kind ben ik misbruikt. Dat heb ik jarenlang gebagatelliseerd, ook om met mijn familie een status quo van normaliteit in stand te houden. Ik hield de deksel op de beerput omdat ik ergens aanvoelde: als die deksel eraf gaat, berg je dan maar.
‘Door de BOOS-documentaire waarin seksueel grensoverschrijdend gedrag binnen het tv-programma The Voice of Holland werd blootgelegd, knalde ik de herbelevingen in. Ik heb toen hulp gezocht bij mijn huisarts en ben meteen diezelfde dag mensen in mijn omgeving over het misbruik gaan vertellen. Ik startte met therapie en binnen een jaar heb ik ook mijn broers en ouders geconfronteerd. Online startte ik een blog en ik verscheen met mijn verhaal op televisie.’
Het klinkt alsof dit proces zich relatief snel heeft voltrokken.
Evelien: ‘Ja, het ging allemaal enorm snel. Ik kon Nathan amper bijhouden. Voordat we zijn getrouwd, heeft hij me vertelt dat hij als kind is misbruikt. Maar hij wilde het er echt niet over hebben. Het mocht niet bestaan. Ik heb mezelf aangeleerd om erover te zwijgen. En toen draaide Nathan opeens volledig om. Hij ging iedereen over het misbruik vertellen en deelde het ook online. In een verlangen naar een stuk erkenning dat hij nu eindelijk begon te krijgen, vond ik hem doorslaan naar de andere kant.
‘Maar ik was nog niet zover. En inmiddels was Nathans verhaal door ons huwelijk en gezin ook mijn verhaal geworden. Nu moet je echt even stoppen, zei ik tegen hem. Daar hebben we vaak woorden over gehad. Als ik er iets van zei, kon Nathan dat niet horen. Wat er vaak gebeurde, zeker in de begintijd toen hij veel aan het verwerken was, is dat hij dissocieerde als ik iets zei wat verkeerd viel. Dan reageerde Nathan heel kil, afwezig en afwerend. Tot aan dagenlang niet praten. Op die manier stond ik vrij machteloos. Ons huwelijk hing echt aan een zijden draadje.’
Hoe zijn jullie daar doorheen gekomen?
Nathan: ‘Stap voor stap. Ik heb mijn stuk te verzetten en dat kost tijd en moeite. Letterlijk bloed, zweet en tranen. Ik nam het hele gezin mee in mijn traumapijn. Als ik daarin geraakt word en dissocieer, kan ik iedereen onder de tafel praten. Dan kan ik manipuleren, afwijzen of silent treatment geven.
‘In de eerste tien jaar van ons huwelijk, voordat ik herbelevingen kreeg, gebeurde dit ook. Voor Evelien en mij waren dat mijn buien. Wisten wij veel wat dissociëren was. In het jaar dat ik begon met het verwerken van mijn trauma, werd de dissociatie erger. Dat vind ik ontzettend verdrietig. Voor mezelf, voor Evelien en voor de kinderen. Dat we door het volgen van therapie nu weten wat er gebeurt en waar het vandaan komt, helpt enorm en zorgt ervoor dat ik ga reflecteren op mijn gedrag en het kan bijsturen.’
Hoe was dit voor jou als naaste Evelien?
Evelien: ‘Ontzettend moeilijk. Ik vond de rol als partner een hele eenzame. Nathans trauma is duidelijk. Dat heeft een concrete oorzaak. Ik stond er naast en ging er ondertussen aan onderdoor. Dat was zo ongrijpbaar. In het begin zei ik ook steeds: het is zÃjn trauma, niet mijn probleem. Ik wilde wel hulp zoeken, maar dacht ook: wat is mijn hulpvraag nou? Ik heb geen trauma.
‘Steun vinden bij mensen die mijn partnerrol begrepen, was een grote uitdaging. Ik kon die mensen bijna niet vinden. Pas na een jaar vond ik een partnerdag voor vrouwen van wie de man is misbruikt. Wat een herkenning! We zaten allemaal met dezelfde vragen en dynamieken. Veel van de vrouwen waren uitgevallen in het dagelijkse leven of van werk gewisseld omdat het ook voor hen te zwaar was. Ik voelde me daardoor minder alleen. Ik vond een groot stuk erkenning voor mijn rol als partner. Hoe je wordt meegenomen in het proces van de ander en jezelf daarin verliezen kunt.
‘Kort na de partnerdag ben ik zelf in therapie gegaan. En korte tijd later zijn we ook met relatietherapie gestart. Dat heeft veel goeds gedaan. Het gaat nu veel beter tussen ons. Dat we dagenlang niet praten, gebeurt niet meer. Misschien soms een dag. We herkennen patronen veel sneller, doorbreken ze sneller en zijn veel opener naar elkaar. Ik weet ook beter wat ik kan vragen of doen als Nathan dissocieert, zonder het voor hem op te lossen.’
Wat heeft jullie het meest geholpen in de afgelopen jaren?
Nathan: ‘Met name het leren afstemmen op elkaars behoeften en elkaar de ruimte geven. We stellen elkaar nu dagelijks vragen als: heb jij het nodig om nu even een wandeling te maken of te schrijven? Op die manier kunnen we vaker even een moment alleen pakken om op te laden. Wat mij persoonlijk het meest heeft geholpen, is in therapie gaan. Hardlopen en het bijhouden van een dagboek, zijn ook factoren geweest waarmee ik mezelf kon stabiliseren.
Evelien: ’Elkaar de ruimte geven om allebei onze eigen weg te vinden in dit proces, is het belangrijkst geweest. Toen het ons beide echt even te veel werd, zijn we ieder afzonderlijk op reis geweest. Dat heeft ons allemaal veel goeds gedaan. Het was fijn om even uit de situatie te zijn en op te kunnen laden. Je eigen leven blijven leiden en je eigen dingen blijven doen, dat kan ook een hobby zijn, is wat ik iedere naaste zou willen aanraden. Net als contact zoeken met lotgenoten. Voor mij is creativiteit, met name tekenen, ook een belangrijke uitlaatklep geweest.’
En je hebt een boek geschreven, de Verloren knuffel Brigade, een therapeutisch prentenboek om als ouders en kinderen in gesprek te gaan over het trauma dat een ouder heeft doorgemaakt.
Evelien: ‘Ja. Het schrijven van het boek en het tekenen van de illustraties is achteraf gezien ook iets dat me richting en houvast heeft gegeven. In eerste instantie heb ik het boek voor mezelf en voor onze kinderen gemaakt. Toen het contact met Nathans ouders wegviel, verloren onze kinderen hun opa en oma. Vooral onze middelste dochter, een diepe denker die toen 7 was, stelde daar veel vragen over. Een geschikt boek over dit onderwerp kon ik niet vinden, daarom heb ik het zelf geschreven. De Verloren Knuffel Brigade is gebaseerd op ons eigen verhaal en tegelijkertijd heel universeel waardoor het veel herkenning oplevert bij lezers. Een lezer zei: het is een parel die uit alle ellende is ontstaan.’
Nathan: ‘Het boek van Evelien is zeker iets moois dat uit het proces van de afgelopen jaren is voortgekomen. Net als dat ik het hardlopen heb ontdekt. Maar ik wil geen positieve spin aan trauma geven. In essentie is het doelloos en zou het nooit mogen bestaan. Ik hoop vooral dat mijn kinderen het nooit hoeven meemaken en daar zet ik me alleen en samen met Evelien ten volle voorin.’
3X Favorieten van Nathan en Evelien
Boekentip van Nathan en Evelien
Traumaseksualiteit - Peter John Schouten
Nathan: ‘Het boek Traumaseksualiteit is een boek dat mij direct aan het begin van mijn verwerkingsreis werd aangereikt. Het boek zet de schade van seksueel misbruik pijnlijk uiteen. Het was één pagina lezen, teveel herkennen, het boek wegleggen en dan toch weer een dag later verder lezen omdat het ook thuiskomen was.Â
Evelien: ‘Ook voor naasten is dit boek een aanrader. Het gaf me inzicht in het proces waar Nathan en waar wij samen doorheen gingen. De theorie is ook een inspiratie geweest voor mijn boek De Verloren Knuffel Brigade.’
Inspiratiebron van Nathan
Nathan: ‘In de eerste maanden van mijn verwerking heb ik veel gehad aan de psalmen (een verzameling gedichten en gebeden uit de Bijbel, red.). Met name deze passage uit psalm 61 was een inspiratiebron:
Sla acht op mijn gebed,
Nu mijn hart bezwijkt, leid mij op een rots die voor mij te hoog zou zijn.
Want U bent een toevlucht voor mij geweest
Ik zal mijn toevlucht zoeken in de schuilplaats onder uw vleugels.
Oplader van Evelien
Evelien: ‘Creativiteit, met name tekenen, is voor mij een belangrijke uitlaatklep geweest in de afgelopen jaren. Ik deed en doe het bijna dagelijks. Als ik helemaal vastzat in mijn gedachten, dan kwam er door intuïtief te kleuren en te krassen weer beweging, richting en zicht. Op papier kun je je gevoel eruit krijgen, waar woorden soms niet meer lukken.’
