Wat is jouw ervaring met trauma?
‘Verlies en verlating zijn de rode draad. Je zou kunnen zeggen dat er sprake is van prenataal – en geboorte trauma. Ik ben geboren uit een verborgen zwangerschap. Verborgen, alleen geboren en meteen afgestaan. In mijn eerste levensjaar was er een aaneenschakeling van verschillende verzorgers. Toen ik elf maanden oud was, werd ik geadopteerd. Mijn adoptieouders brachten ook een rode draad van liefde en veerkracht in mijn leven.
‘Ik hield veel van mijn adoptiemoeder en andersom. Tussen ons was een vanzelfsprekende liefde. Maar een week nadat ik veertien werd, overleed ze plotseling. Toen is de reis van problematiek begonnen. Het verlies was te groot en er was niemand om mee te rouwen. De gebeurtenissen volgden zich op als een rollercoaster.
‘Na het overlijden van mijn adoptiemoeder woonde ik bij mijn stiefvader, de man waarmee mijn adoptiemoeder trouwde na de scheiding van mijn adoptieouders. Hij voelde voor mij heel vertrouwd. Maar een half jaar na het overlijden van mijn adoptiemoeder kreeg hij een hartinfarct. Hij was op dat moment kippensoep voor mij aan het maken en was gestresst. Ik was namelijk stomdronken thuisgebracht na het drinken van een fles vieux. Mijn stiefvader en zijn zoon gaven mij daarom de schuld van het hartinfarct. Daarna zette mijn stiefvader mij op eigen houtje uit huis. Dat was heel verwarrend. Het verlies, de verlating en opnieuw de machteloosheid.’
Wat was de impact van al deze ervaringen op jou?
‘Verslaving. Verslaving voor houvast, reguleren, kalmeren en structuur. Vanaf het begin dat mijn adoptiemoeder er niet meer was, reikte ik naar sigaretten en alcohol. De kiem is dat ik niet goed alleen kan zijn. Mijn systeem heeft dan nog altijd last van stress. Ik denk dat dat heel oud is en teruggaat naar de verlating die ik als baby heb gevoeld.
‘Nadat ik uit huis werd gezet door mijn stiefvader woonde ik twee jaar bij een pleeggezin en vervolgens van mijn zestiende tot mijn negentiende in een therapeutische gemeenschap. Daarna ging ik op kamers. Toen ontspoorde alles pas echt. Vanaf dat moment leidde ik twee levens.’
Hoe zagen die twee levens eruit?
‘Terugkijkend kan ik zien dat er twee delen in mij waren. Een sterk en sociaal deel dat zich in de wereld kon begeven. De Annemarije die journalistiek studeerde, later met plezier bij de Humanistische Omroep werkte, goede vriendschappen had en van het leven genoot. En er was het deel dat de lasten droeg. Het verslaafde deel, dat zichzelf beschadigde, een eetstoornis had en een alcoholverslaving. Het leek wel alsof dit deel los van mij functioneerde. Ik kon erin wegraken, door bevangen worden.
‘De machteloosheid van verslaving heb ik altijd het meest impactvol gevonden. Je wilt niet naar de middelen grijpen en tóch doe je het. Die aantrekkingskracht is zo sterk. Elke dag dacht ik opnieuw: ik ga het onder controle krijgen. Maar als ik vervolgens overspoeld werd door verdriet en wanhoop en niet wist hoe ik dat kon dragen of stoppen, werd ik stuurloos.’
Wat bracht een ommekeer?
‘Rond mijn vijfentwintigste ging ik naar een haptotherapeute. Daar kreeg ik ter plekke zo’n paniekbui waarin ik normaal altijd naar middelen reikte. In dat moment leerde de therapeute mij hoe ik mijn adem kon gebruiken om mezelf te kalmeren . Ik voelde voor het eerst hoe het is om ruimte te maken voor je emoties en daar naartoe te ademen. En toen zakte het! Ik realiseerde me op dat moment dat ik een keuze had. Dat ik het zélf in huis had om mezelf te kalmeren en daar niets of niemand voor nodig had. Het was een wending naar veerkracht.
‘Daarvoor ging alles allemaal automatisch. Met alcohol, maar ook met eten. Eetbuien en braken. Maar vanaf het moment dat ik zelfregulatie fysiek had ervaren, kon ik ook met eten bewust kiezen: ik heb een eetbui gehad, maar ik braak het nu nìet uit. Ik leerde verdragen en verantwoordelijkheid nemen. De mindfulnesstraining die ik via het GGZ volgde en de bijeenkomsten van de AA, hielpen me daar ook bij. Ik kreeg meer bewustzijn en ging niet meer automatisch alles doen wat in me opkwam.
‘Later kwamen boeken over trauma op mijn pad. Zoals het innerlijke delenwerk van IFS (Internal Family Systemtherapy red.) en Hongerige geesten van Gabor Maté. Toen ben ik pas gaan begrijpen hoe trauma en verslaving werken. Ik dacht altijd: ik heb een stoornis, ik moet hier vanaf. Mij was door hulpverleners geleerd dat ik andere keuzes kon maken, maar dat lukte mij maar niet. Dat was zo verwarrend.
‘Door IFS en het boek van Gabor Maté kon ik voor het eerst begrip voor mezelf ontwikkelen. Ik leerde dat mijn verslaving een traumarespons was, afkomstig van een afgesplitst deel. En in plaats van steeds boos te zijn op dat deel ging ik ermee in gesprek om het te leren kennen. Dat afgesplitste kinddeel was zo bang om afgewezen te worden en alleen te zijn. Een bedding en compassie, dat had het nodig. Door zorg te geven aan dit deel en aan de andere delen die hard werkten om te voorkomen dat ik me alleen zou voelen, heb ik stap voor stap nuchter kunnen worden.’
Hoe veranderde je leven toen je nuchter werd?
‘Nuchter zijn, was in het begin heel eng. Zodra je nuchter wordt, gaat alles nog harder aan je trekken. Je gebruikt niet voor niks. Het is echt om te dempen en je moet leren om jezelf op een andere manier te reguleren. Het voelde alsof ik naakt door het leven ging. Van de andere kant groeide mijn zelfvertrouwen meteen en kon ik meer ruimte innemen.
‘Er kwamen ook schuldgevoelens bij. Ik had gedronken en gerookt tijdens mijn zwangerschappen. Toen de kinderen klein waren, was ik een goede moeder, maar ik dronk wel elke avond. Ik ervaarde de consequenties hiervan pas nadat ik nuchter was. Het verteerde me. De pijn daarover voel ik nog. Maar sinds de kinderen groot zijn, kan ik er steeds meer vrede mee hebben. Ook hier helpt het innerlijke delenwerk: ik ben niet het schuldgevoel. Het schuldgevoel is een deel, maar er is nog zoveel meer. Met name in de afgelopen jaren heb ik door hieraan te werken meer zelfliefde gekregen. Meer begrip, warmte en ruimte in mezelf.’
Zijn naasten belangrijk geweest in dit proces?
‘Ja, van levensbelang. Ik heb geleerd om me van binnen te hechten, maar daar heb ik wel andere mensen voor nodig gehad. Goede vrienden, mijn adoptievader en zijn vrouw die me altijd hebben gesteund en de nabijheid van een partner die al 22 jaar met mij is. In de verbinding met hen kon ik zo ver ontspannen waardoor ik ook van binnen heb kunnen hechten.
‘Maar daar zitten wel grenzen aan. Ook al heb ik al die lichaamsgerichte therapieën gedaan, als mijn man weggaat en ik alleen thuis ben, heeft mijn systeem nog altijd last van stress. Ik heb mijn adem, mijn kat, meditatie, mensen die ik kan bellen, gedachtes waarmee ik mezelf kan geruststellen. Ik heb van alles tot mijn beschikking, maar dat helpt deep down niet. Ergens is er dus nog niet helemaal een klik tussen mij en dat hele vroege deeltje dat schrikt als het alleen is.
‘Door jarenlange therapieën ben ik mezelf altijd aan het verbeteren geweest. Maar de laatste tijd besef ik steeds vaker dat het erom gaat om te aanvaarden dat dit in mij is. Ik ga een nieuwe fase in en beweeg van doen naar zijn. Van mezelf willen veranderen naar daadwerkelijke acceptatie. Heling is liefde. Compassie voor wat er in je leeft, zonder dat er iets anders zou moeten zijn. Voor mij is dat een levenslang thuiskomen.’
3X Favorieten van Annemarije
Boekentip
Annemarije: ‘Dit boek ontschuldigt mensen met verslaving. Maté legt uit hoe het gemis aan vroege koestering leidt tot een verstoring in het serotoninesysteem. Hierdoor kun je jezelf niet goed kalmeren. Dopaminecircuits worden overactief. Er is nauwelijks tijd tussen impuls en reactie. Tegelijkertijd bekrachtigt Maté de plooibaarheid van breinpaden en legt hij uit hoe je met meditatie en compassie steeds meer ruimte en keuzemogelijkheden kunt creëren. Je leert zijn met jezelf, met alles wat er is.’
Inspiratiebron: Peer support – Enik Recovery College
‘De kracht van peer support, zoals ik die dagelijks ervaar op mijn werk als peer support facilitator bij Enik Recovery College, is en blijft een inspiratiebron. Er is herkenning, voor zowel verwonding als heling, op zo’n elementair niveau. Mensen maken samen ruimte om zich (weer) te leren verbinden, met zichzelf en met anderen. Vanuit een gevoel van gedeelde hoop geven wij vorm aan eigen verlangens. Het is zo mooi om samen je levensverhaal te kunnen herschrijven. Mijn jarenlange werk bij Enik heeft mij zoveel groei gebracht, als mens en professional.’
OpladerÂ
‘Spelen in de zee, met mijn goede vriendin Bea! Hoe woester de golven, hoe blijer we worden. Op deze momenten vergeet ik alles om mij heen. Ik spring in de golf en laat me meesleuren, om er daarna met een mond vol zand opnieuw in te springen.
