Lange tijd werd gedacht dat traumatherapie niet veilig of helpend was voor mensen met psychosegevoeligheid. Steeds meer onderzoek laat echter zien dat dit beeld niet klopt. Recent promotieonderzoek van Simone Burger toont aan dat traumagerichte behandelingen, zoals EMDR en exposure, mensen met zowel psychose als PTSD kunnen ondersteunen in hun herstel – ook wanneer klachten tijdelijk toenemen.
Haar onderzoek laat zien dat trauma niet alleen vaak voorkomt bij mensen met psychose, maar ook een sleutelrol speelt in het ontstaan en voortbestaan van psychotische klachten. Burger pleit dan ook voor betere toegang tot traumatherapie voor mensen met psychose.
Trauma en psychose zijn sterk met elkaar verbonden
Veel mensen die een psychose doormaken, hebben eerder traumatic experiences meegemaakt, vaak meerdere en vaak in de context van interpersoonlijk geweld. Deze ervaringen kunnen leiden tot posttraumatic stress disorder (PTSS), met klachten zoals nachtmerries en herbelevingen. Burger laat zien dat hoe ernstiger de traumatische ervaringen, hoe ernstiger ook de psychotische symptomen kunnen zijn, zoals hallucinaties en het horen van stemmen.
Dit onderstreept het belang van traumabehandeling bij mensen met psychose. Toch wordt trauma in de klinische praktijk nog niet altijd standaard herkend of meegenomen in de behandeling.
Traumatherapie: emotioneel zwaar, maar effectief
Burger onderzocht verschillende traumagerichte therapieën, zoals EMDR en exposuretherapie, bij mensen die zowel PTSS als psychose hebben. De uitkomsten zijn veelbelovend. Niet alleen nemen PTSS-klachten af, de therapie lijkt ook indirect psychotische symptomen zoals stemmen horen te verminderen.
Een opvallende bevinding is dat tijdelijke verergering van PTSD symptoms tijdens de behandeling vaak voorkomt. “Dat kan voor zowel patiënten als behandelaren spannend zijn,” licht Burger toe “maar het zegt niets over het uiteindelijke resultaat.” Mensen die tijdelijk meer klachten ervaarden, herstelden op de lange termijn net zo goed als anderen.
Patiënten ervaren traumatherapie als zwaar, maar waardevol
Interviews met deelnemers bevestigen dit beeld. Zij beschrijven de therapie als emotioneel intensief, maar ook als betekenisvol en helpend. Veel deelnemers gaven aan dat zij meer grip kregen op hun klachten en meer begrip ontwikkelden voor zichzelf. Vertrouwen in de behandelaar en goede begeleiding bleken belangrijke voorwaarden om de therapie vol te houden.
Grote gevolgen voor de geestelijke gezondheidszorg
De bevindingen hebben duidelijke implicaties voor de praktijk. Allereerst is het essentieel om bij mensen met psychotische klachten standaard aandacht te hebben voor traumatische ervaringen. Alleen dan kan passende, trauma-sensitieve zorg worden geboden.
Daarnaast laat het onderzoek zien dat tijdelijke klachtenverergering geen reden is om trauma therapy te vermijden. Integendeel: het kan onderdeel zijn van het herstelproces en vraagt om zorgvuldige begeleiding, niet om terughoudendheid.
Meer toegang tot traumatherapie dringend nodig
Burger concludeert dat traumagerichte therapieën beter toegankelijk moeten worden voor mensen met psychose. Implementatie in de reguliere zorg is cruciaal om deze groep passende en effectieve behandeling te bieden.
Op dit moment loopt een grootschalige vervolgstudie waarin de eerdere resultaten opnieuw worden getoetst. Daarmee draagt het onderzoek verder bij aan beter onderbouwde zorg voor mensen met PTSS en psychose.
Bron artikel
Vrije Universiteit Amsterdam, nieuwsbericht over promotieonderzoek van Simone Burger (2026).
