Generic filters

Hameeda Lakho on breaking patterns of violence and silence

Als kind maakte spreker, bestseller auteur en expert Hameeda Lakho ernstig huiselijk geweld en kindermishandeling mee. In haar jarenlange zoektocht naar haar identiteit, zelfrespect en eigenwaarde, doorbrak ze uiteindelijk niet alleen het stilzwijgen voor haarzelf, maar werd ze ook een stem voor veel andere slachtoffers.

‘We moeten vandaag investeren in de kinderen van nu, in het herstel van de volwassenen die nog altijd de gevolgen van kindermishandeling dragen én in de deskundigheid van de mensen die herstel begeleiden.’
Hameeda Lakho
Home » Articles » Hameeda Lakho on breaking patterns of violence and silence

Je hebt zelf als kind te maken gehad met ernstig huiselijk geweld en kindermishandeling. Kun je vertellen wat je hebt meegemaakt?

‘Mijn verhaal begint toen ik ongeveer vier jaar oud was. In het kader van een gezinshereniging kwamen mijn moeder, mijn zussen en ik naar Nederland. Ik was vier, mijn zussen zeven en elf en onze babyzusje zes maanden. Kort na aankomst ging mijn vader met mijn moeder en jongste zusje naar Pakistan om oma te halen. Mijn vader kwam alleen terug en vertelde mijn zussen en mij, dat onze moeder en jongste zusje bij een auto-ongeluk waren overleden. In werkelijkheid waren zij achtergelaten in Pakistan en werd contact met hen tegengehouden. Wat wij niet wisten, is dat mijn vader een Nederlandse vrouw en een kind had. Zij trok bij ons in.’

‘Wat een veilige jeugd had moeten zijn, werd een periode van angst, geweld, vernedering en controle. Ik groeide op in een omgeving waarin ik voortdurend op mijn hoede moest zijn. Ik leerde al heel jong om mijn emoties niet te laten zien, want zelfs verdriet of angst kon aanleiding zijn voor nieuwe straf.

‘Als kind begrijp je niet waarom de mensen die voor je zouden moeten zorgen, juist degenen zijn voor wie je bang bent. Je denkt niet: dit is mishandeling. Je denkt dat het aan jou ligt. Dat jij niet goed genoeg bent, dat je iets verkeerd hebt gedaan en dat je je beter moet gedragen. Niet alleen het geweld zelf was ingrijpend, maar ook het verlies van mijn moeder en zusje, de emotionele impact en de verwarring door het achterhouden van de waarheid.

‘Ik herinner me nog heel goed dat ik op mijn vijfde probeerde weg te lopen. De moeder van een vriendinnetje had ooit tegen mij gezegd: ‘Je mag wel met ons mee, je bent altijd welkom.’ Ik nam die woorden letterlijk. Ik pakte mijn spulletjes om naar haar toe te gaan. Toen ik daar aankwam, vroeg ik: ‘Mag ik hier komen wonen?’

‘Als ik daar nu aan terugdenk, raakt het me nog steeds. Een kind van vijf dat niet vraagt om speelgoed of een snoepje, maar om ergens te mogen wonen. Om veiligheid. Om een plek waar het niet bang hoeft te zijn. Ik werd teruggebracht naar huis en kreeg te horen dat ik zelf de oorzaak was van de problemen. Dat ik niet over thuis mocht praten. Het zwijgen werd onderdeel van mijn overleving.’

Hameeda Lakho

Wanneer en hoe kwam er uiteindelijk hulp voor jou?

‘Als kind heb ik verschillende keren geprobeerd om duidelijk te maken dat het thuis niet goed ging. Ik vertelde op school aan een leerkracht wat er gebeurde. Dat ik werd geslagen met een stok en daarom weken niet naar school mocht. Mijn vader en zijn Nederlandse vrouw ontkenden mijn verhaal. Vervolgens werd ik thuis gestraft en van school gehaald.

‘Ik heb uiteindelijk op vijf verschillende basisscholen gezeten. Telkens vertelde ik wat er thuis gaande was. Dat ik werd geslagen met een ketting of een stok, en als er daarna vragen werden gesteld, haalde mijn vader ons van school. Hij draaide het verhaal om en vertelde mij dat de leerkracht mij niet meer op school wilde hebben. Ik voelde mij in de steek gelaten en niet gezien en gehoord. Op mijn twaalfde liep ik opnieuw weg, dit keer naar een tante. Zij zag de striemen op mijn rug en belde de politie. Toch werd ik teruggebracht naar huis. Ik was minderjarig en volgens de politie was mijn tante strafbaar voor het vasthouden van een minderjarige. Er werd niets aan mij gevraagd.

‘Later liep ik nogmaals weg. Ik zwierf op straat totdat iemand mijn situatie opmerkte. Op mijn dertiende kwam ik uiteindelijk in een kindertehuis terecht. Dat was een belangrijk keerpunt: ik was fysiek weg uit de onveilige thuissituatie. Maar daarmee was mijn herstel niet begonnen in de betekenis die mensen daar soms aan geven. Veilig zijn, is niet hetzelfde als je veilig voelen. En uit een gewelddadige omgeving worden gehaald, betekent niet dat de gevolgen van dat geweld verdwijnen.

‘Ik heb zes jaar in verschillende kindertehuizen gewoond. Er kwam meer fysieke veiligheid, maar de eenzaamheid bleef groot. Ik had veel meegemaakt, maar wist niet hoe ik daarover moest praten.  Dat kwam deels door een culturele invloed: ik leerde al vroeg dat wat er thuis gebeurde geheim moest blijven. Als de boodschap is dat alles binnenskamers blijft, leer je te zwijgen. Als kind verloochende ik mijn afkomst omdat het stond voor alles wie en wat mijn vader was. Het geweld, de angst en onveiligheid. Pas toen ik zelf kinderen kreeg, ben ik anders gaan kijken naar mijn afkomst en cultuur. Er zijn Pakistaanse vaders die wel liefdevol met hun gezin en kinderen omgaan. Naast cultuur speelde ook de afhankelijkheid mee die je als kind altijd hebt. Als kind kun je niet zomaar afstand nemen van je gezin. En als de boodschap is dat je de waarheid niet naar buiten mag brengen, kan zwijgen voelen als de enige manier om erbij te blijven horen.’

Hameeda Lakho

Hoe heb je dit zwijgen uiteindelijk doorbroken?


‘Dat is een lang proces geweest van ontdekken, begrijpen, erkennen en opnieuw leren vertrouwen. Ik moest onder ogen zien wat er was gebeurd en wat dat met mij had gedaan. In de kindertehuizen was ik fysiek beschermd, maar mijn vader had mij doodverklaard en dreigde mij te vermoorden als hij mij zou tegenkomen. Ik had nachtmerries en voelde veel verdriet en boosheid, maar daar sprak ik nauwelijks over. Ik had ook niet de woorden om te vertellen wat er met mij was gebeurd. En misschien nog belangrijker: ik wist niet of iemand werkelijk kon verdragen wat ik zou vertellen.

‘Mijn zoektocht naar mijn identiteit, zelfrespect en eigenwaarde die mij als kind zo bruut was ontnomen, werd een jarenlange zoektocht. Toen ik na de geboorte van mijn oudste dochter voor het eerst werd doorverwezen naar de hulpverlening, vertelde ik in flarden emotioneel mijn verhaal aan een hulpverlener. Zij raakte in tranen en adviseerde me vervolgens om in het hier en nu te blijven en niet over mijn kindertijd te spreken omdat het misschien te veel los zou maken. Daarna ben ik zelf gaan lezen, zoeken en begrijpen. Langzaam kreeg ik woorden voor wat ik had meegemaakt. Ik ontdekte dat mijn ervaringen niet mijn schuld waren en dat er een naam bestond voor wat mij was overkomen: kindermishandeling en huiselijk geweld.

‘Uiteindelijk besloot ik mijn verhaal op te schrijven. Met mijn eerste boek, Verborgen Tralies, wilde ik de stilte doorbreken. Niet alleen voor mezelf, maar ook voor anderen die hun verhaal niet konden of durfden te vertellen. Dat boek werd een keerpunt. Mensen herkenden zich in mijn verhaal en begonnen hun eigen ervaringen te delen. Ik ontdekte hoeveel mensen met vergelijkbare pijn rondliepen en hoe groot de behoefte was om gezien en gehoord te worden.’

Inmiddels is het 25 jaar geleden dat je Verborgen Tralies publiceerde. Sinds die tijd zet jij je als spreker en adviseur in om de stilte rondom kindermishandeling te doorbreken en kindermishandeling te voorkomen waarbij je extra aandacht hebt voor de invloed  van cultuur, loyaliteit en schaamte. Welke rol speelt dit bij het ontstaan en voortduren van kindermishandeling?

‘Cultuur kan een belangrijke rol spelen in hoe geweld wordt beleefd, verborgen gehouden en bespreekbaar gemaakt. Binnen sommige families spelen familie-eer, loyaliteit, gehoorzaamheid, schaamte en de angst voor roddels of uitsluiting een grote rol. Je kunt als kind het gevoel hebben dat je niet alleen je ouders, maar je hele familie verraadt wanneer je vertelt wat er thuis gebeurt.

‘Tegelijkertijd wil ik benadrukken dat cultuur niet de oorzaak of rechtvaardiging van geweld is. Geweld komt in alle lagen van de samenleving en in alle culturele achtergronden voor. We moeten oppassen dat we niet generaliseren of bepaalde gemeenschappen als probleem aanwijzen. Wat we wel moeten doen, is begrijpen welke betekenis familiebanden, loyaliteit en schaamte in iemands leven hebben. Alleen dan kunnen we aansluiten bij de werkelijkheid van het kind en het gezin, zonder de veiligheid van het kind uit het oog te verliezen.

‘Daarbij moeten we ook kijken naar intergenerationele patronen. Angst, schaamte, zwijgen, controle en onverwerkt trauma kunnen zich van generatie op generatie voortzetten. Soms wordt gesproken over patronen die tot wel zeven generaties doorwerken. Dat moet je niet als een vaststaand aantal voor iedere familie beschouwen, maar het laat wel zien hoe diep bepaalde patronen kunnen wortelen.

‘Wat niet wordt erkend en doorbroken, kan onbedoeld worden doorgegeven. Juist daarom is het zo belangrijk om niet alleen naar het individuele incident te kijken, maar ook naar de patronen en omstandigheden waarin het geweld blijft voortbestaan.

Hameeda Lakho

Wat hebben mensen die kindermishandeling hebben meegemaakt nodig om verder te kunnen?

‘Allereerst moeten zij worden gezien, gehoord en serieus genomen. Zonder oordeel en zonder dat zij hun verhaal steeds opnieuw moeten bewijzen. Herstel begint niet bij het opleggen van een route of tempo. Het begint bij veiligheid en vertrouwen. Bij iemand die naast je kan staan, die luistert en die begrijpt dat herstel voor iedereen anders verloopt.

‘Mensen hebben erkenning nodig voor wat hun is overkomen, maar ook ruimte om opnieuw richting te geven aan hun leven. Ze moeten kunnen ontdekken dat ze meer zijn dan wat hun is aangedaan. Daarbij is het belangrijk dat de regie zoveel mogelijk bij de persoon zelf blijft. Ruimte geven, waar nodig een kleine aanmoediging bieden en de regie bij de ander laten. Dat vraagt soms om geduld. Niet iedereen is direct klaar om te praten, hulp te accepteren of stappen te zetten.

‘Mijn eigen ervaring heeft mij geleerd hoe belangrijk het is dat iemand niet alleen naar de feiten kijkt, maar ook naar de mens achter die feiten, naar de levensgeschiedenis en de context. Wat heeft iemand nodig om zich veilig te voelen? Wat is op dit moment haalbaar? En hoe kunnen we voorkomen dat hulpverlening opnieuw een ervaring wordt waarin iemand de controle verliest?

‘De gevolgen van kindermishandeling verdwijnen niet wanneer het geweld stopt. Je neemt de angst, de onzekerheid en de overtuigingen die je als kind hebt ontwikkeld met je mee. Ook als je aan de buitenkant probeert een gewoon leven te leiden. Ik was bijvoorbeeld tot in mijn volwassenheid voortdurend alert en was continu bezig met situaties en stemmingen van anderen inschatten. Je veilig voelen in het contact met jezelf en anderen, vertrouwen hebben, jezelf uitspreken en grenzen aangeven, zijn allemaal zaken die na kindermishandeling niet vanzelfsprekenheid zijn. Dat moet je opnieuw en soms ook voor het eerst ontwikkelen. Daarvoor is het nodig dat pijn, angst en andere emoties worden erkend en verwerkt, ook zodat je ze niet doorgeeft aan volgende generaties.

‘Herstel betekent voor mij niet dat je verleden verdwijnt. Het betekent dat je verleden onderdeel mag zijn van je levensverhaal, maar niet langer bepalend hoeft te blijven voor je toekomst. Je hoeft niet te vergeten wat er is gebeurd om verder te kunnen leven. Je mag leren dat er naast overleven ook ruimte kan ontstaan voor vertrouwen, eigen regie, verbinding en levensvreugde.’

Hoe kan iemands culturele achtergrond bijdragen aan herstel?

‘Cultuur kan veel betekenen. Het kan kracht, verbondenheid en bescherming bieden. Familiebanden, gemeenschapsgevoel, tradities, geloof, spiritualiteit en onderlinge zorg kunnen mensen die kindermishandeling hebben meegemaakt of ander trauma dragen veel steun geven. Voor sommigen vormt de gemeenschap een belangrijke bron van herkenning en houvast.

‘De uitdaging is om onderscheid te maken tussen wat iemand kracht geeft en wat iemand gevangen houdt. Familieverbondenheid kan bijvoorbeeld waardevol zijn, maar het mag nooit betekenen dat iemand moet zwijgen over geweld. En loyaliteit mag niet ten koste gaan van veiligheid. Daarom vind ik het belangrijk dat professionals nieuwsgierig zijn naar de betekenis die cultuur voor iemand heeft. Niet invullen, niet veroordelen en ook niet alles verklaren vanuit cultuur. Vraag naar wat iemand zelf belangrijk vindt. Wat geeft steun? Waar zit de angst? Wat maakt het moeilijk om hulp te vragen?

‘Cultuursensitief werken betekent voor mij dat je de mens achter het verhaal ziet, zonder de grenzen rondom veiligheid en bescherming los te laten. Ervaringsdeskundigheid is daarbij cruciaal. Mensen met doorleefde kennis en professionals hebben elkaar nodig. Niet om elkaars rol over te nemen, maar om elkaar aan te vullen en samen de kwaliteit van ondersteuning te versterken.’

hameeda lakho 5

Je kunt terugkijken op een kwart eeuw in de wereld van preventie en hulpverlening  rondom kindermishandeling. Wat is er in die periode veranderd?

‘Er is veel veranderd. Kindermishandeling en huiselijk geweld zijn zichtbaarder geworden. Er is meer kennis, er zijn meer professionals betrokken en er wordt op veel meer en verschillende plekken gesproken over trauma, herstel en ervaringsdeskundigheid. Er is ook meer oog voor de inzet van professionele ervaringsdeskundigheid. In mijn werk breng ik het systeem en de leefwereld dichter bij elkaar. Zo was ik onder andere betrokken bij de landelijke overheidsprogramma’s Geweld hoort nergens thuis, Toekomstscenario en Erkenning en Herstel. Dit nodigt uit tot boeiende gesprekken, biedt inzichten in de aanpak van kindermishandeling en geeft handvaten aan beleidsmakers, uitvoerders en mensen die werkzaam zijn in de zorg- en veiligheidssector en het sociale domein.

‘Maar ondanks die ontwikkeling zie ik nog steeds veel kinderen die niet worden gehoord. En veel volwassenen die pas jaren later woorden vinden voor wat zij als kind hebben meegemaakt. Patronen blijven zich herhalen. We moeten onszelf daarom de vraag blijven stellen: wat is er daadwerkelijk veranderd voor het kind dat vandaag onveilig opgroeit? We kunnen niet tevreden zijn met meer bewustwording alleen. Bewustwording is een begin, geen eindpunt. Het moet leiden tot beter luisteren, tijdige signalering, goede samenwerking, passende bescherming en duurzame ondersteuning.

‘In Nederland krijgen jaarlijks 100.000 tot 160.000 kinderen met kindermishandeling te maken en ongeveer zestig kinderen overlijden daaraan. Voor mij zijn dat geen abstracte getallen. Achter ieder cijfer zit een kind. Een kind met een naam, een gezicht, een eigen verhaal en een leven dat zich nog moet kunnen ontwikkelen. Het gaat om kinderen die vandaag ergens bang voor zijn, die zich misschien schuldig voelen of die niet weten bij wie ze terechtkunnen. En wanneer we spreken over kinderen die overlijden door geweld, moeten we ons blijven afvragen wat er vooraf is gebeurd. Welke patronen en signalen waren er? Wie heeft ze gezien? Wie heeft ze gehoord? En waar is het misgegaan?

‘Ik vind dat we als samenleving veel indringender moeten kijken naar onze verantwoordelijkheid. Een kind heeft niet de luxe om te wachten totdat volwassenen het eens zijn over de vraag of er iets aan de hand is. Er wordt ook te vaak gewacht tot het kind de juiste woorden heeft gevonden of totdat de schade zichtbaar genoeg is om in actie te komen. Mijn boodschap is daarom: kijk niet weg, luister zonder oordeel en neem signalen serieus.

‘We kunnen niet altijd veranderen wat een kind heeft meegemaakt. Maar we kunnen wel voorkomen dat het kind er alleen voor blijft staan. Ook moeten we veel meer kijken naar wat er na de acute onveiligheid nodig is. Want juist wanneer het geweld stopt, begint voor veel kinderen en volwassenen een lange weg van herstel. Wat is er dan nodig? Wie helpt kinderen en volwassenen om de gevolgen van trauma te begrijpen en hun leven weer op te bouwen? En wie ondersteunt de professionals die dit moeilijke werk dagelijks doen?

‘We moeten vandaag investeren in de kinderen van nu, in het herstel van de volwassenen die nog altijd de gevolgen van kindermishandeling dragen én in de deskundigheid van de mensen die herstel begeleiden. Dan kunnen we patronen van geweld, schaamte en zwijgen doorbreken zodat deze niet worden doorgegeven aan toekomstige generaties.’

Over Hameeda Lakho

Hameeda Lakho is bestsellerauteur van zeven boeken, waaronder Verborgen Tralies (meer dan 350.000+ verkochte exemplaren en verschenen in 8 vertalingen), met een bereik van ruim 1,5 miljoen lezers. Ze is al ruim 25 jaar spreker en expert op het gebied van trauma, herstel en persoonlijk leiderschap. Zij adviseert overheid, gemeenten en organisaties over beleidsontwikkeling, kennisoverdracht en de doorontwikkeling van het cliëntperspectief binnen de zorg- en veiligheidssector.

Hameeda is ook oprichter va nde  Hameeda Lakho Academy. Van daaruit biedt zij trainingen, workshops en online programma’s aan. Zowel voor mensen die kindermishandeling of een anderzins onveilige jeugd hebben meegemaakt als voor professionals die met deze mensen werken. Voor haar jarenlange inzet voor het voorkomen en bespreekbaar maken van  kindermishandeling is Hameeda in 2009  benoemd tot Ridder in de Orde van Oranje-Nassau.

Stories of others

Were you touched by this story?

Thanks to the support of donors, Traumanet can continue to create stories about trauma, resilience, and healing. Will you help out?

What do you stand for?

With the Signpost you will find information that fits your situation. Your choices are visible only to you.




I am looking for information about



View result
iva bicanic webinar new