traumanet logo

Veiligheid is niet de afwezigheid van gevaar

Het was kiezen tussen kwaden wist ik, toen ik me in maart na maanden worstelen met oude en nieuwe pijn uiteindelijk ziek meldde en al mijn lezingen annuleerde.

Met een haperend hoofd en ontregeld zenuwstelsel door blijven werken bleek met de dag minder haalbaar, tegelijkertijd kende ik het gevaar dat in het alternatief schuilde maar al te goed.  

Ruim 10 jaar geleden stond ik op eenzelfde punt, en overleefde het maar nauwelijks

Toen ik destijds na een traumatische ervaring regelrecht de afgrond in dook, besloot ik na maanden worstelen met zelfdestructieve gedachten en gedragingen mijn studie stop te zetten en (alweer) in behandeling te gaan. 

Die beslissing voelde als de allergrootste nederlaag, en het duurde nog jaren voor ik echt in kon zien dat het vooral een overwinning was geweest. Wat lange tijd overheerste, was simpelweg het gevoel van falen, mislukking en vernedering. 

En al was mijn duik de diepte in allerminst mijn schuld, uit pure onmacht zette ik het vooral mezelf betaald

Uit onmacht, en uit de ontreddering die ontstond toen ik besloot datgene stop te zetten wat me juist ook zoveel houvast en veiligheid bood. Hard werken en altijd maar bezig zijn maakten immers al jaren deel uit van mijn overlevingsstrategie door mijn dagelijkse honger naar een gevoel van nut en bestaansrecht wat te stillen.

En ook niet onbelangrijk: door steeds mijn hoofd heel hard te gebruiken om het leven maar te begrijpen en te overzien, was er minder ruimte voor de verwondingen die onder die noodzaak lagen.

Het was dus alsof ik zonder zwembandjes de oceaan in dook, niet wetende of ik wel kon zwemmen 

Of eigenlijk wist ik het juist heel goed: zwemmen kon ik nauwelijks, had ik nooit echt geleerd. Wat het stopzetten van mijn studie destijds tegelijkertijd noodzakelijk én levensbedreigend deed voelen. En maakte, soms ook. 

Precies zo voelde het in maart, toen ik besloot los te laten wat me juist zoveel houvast bood en ik ‘ja’ zei tegen de lege agenda en dito leegte die erop volgde. 

Toen ik ‘ja’ zei tegen me niet langer in werk kunnen verstoppen voor alle pijn in mij, vooral. Wetende hoe zeer ik me daar tegen zou gaan verzetten. Hoe zeer ik me tegen mezelf zou gaan verzetten. Omdat dat is hoe de verwonde delen in mij geleerd hebben te overleven, en, zij het met bijeffecten en nevenschaden, ook altijd wonderwel in zijn geslaagd.  

Inmiddels kan ik de parallellen tussen toen en de afgelopen maanden beter overzien

Dat ze regelmatig zo verwarrend gelijkend waren, dat ik soms nauwelijks kon onderscheiden wat van wat ik dacht en voelde van toen was, en wat van nu. Wanneer ik de volwassen vrouw was die ik ben, wanneer het kind dat ik ooit was. En zo ervaarde ik opnieuw hoezeer trauma geen tijd kent, en hoe het elk besef van verleden, heden en toekomst weg kan vagen tot één mistige staat van chaos en ontreddering. 

Ik ervaarde opnieuw hoe de verwonde delen in mij me kunnen laten geloven dat ik niet overleef wat ik allang heb overleefd, en dat ik niet kan dragen wat ik al die tijd al droeg. En hoe verschrikkelijk verwarrend dat is.

Want het gevaar was dan misschien wel geweken, veilig voelde het nog allerminst

In tegenstelling tot zo’n tien jaar geleden begrijp ik inmiddels ook waarom. Waarom het van binnen zo onveilig kan worden als ik mijn houvast verlies, en meer nog dan dat: als ik de verbinding verlies. De verbinding met mezelf, de ander, de wereld om me heen. Wat precies is wat juist mijn werk me ook biedt, en me ziek melden zo onveilig maakte.

Het was trauma expert Gabor Maté die eens zo mooi verwoordde wat alles in mij altijd al heeft geweten, en wat ik misschien niet eerder zo duidelijk heb ervaren als nu:

Veiligheid is niet de afwezigheid van gevaar, maar de aanwezigheid van verbinding

Verbinding die onder invloed van trauma zo gevaarlijk kan gaan voelen, maar ironisch genoeg ook noodzakelijk is om de verwondingen te helen die juist in verbinding met een ander zijn ontstaan.

Dat besefte ik me goed, de afgelopen maanden, waarin ik me met mijn lege agenda regelmatig zonder zwembandjes midden in een oceaan waande. Bang om te zinken, soms bijna gezonken, tot ik me in het hier en nu besefte: ik kan wél zwemmen, en ik zwem.

Ik kan leven, en ik leef. Het allerliefste in verbinding.

Anne Marsman is initiatiefnemer en hoofdredacteur van Traumanet. Ze is daarnaast psycholoog en trainer bij Trauma Company. In 2021 promoveerde ze op onderzoek naar de langdurige impact van ingrijpende jeugdervaringen. 

Geschreven door:

Anne Marsman

Niets missen?

Ontvang updates over nieuwe artikelen op Traumanet.

Deze site wordt beschermd door  reCAPTCHA en de Google privacyverklaring en gebruikersverklaring zijn van kracht.

Deel dit artikel:

3 reacties

  1. Hallo Anne, dank je voor je herkenbare en steunende teksten. Vooral de frustratie, twijfel, schuldgevoel misschien tussen je potentieel en de schade heeft mij geraakt.
    Je geeft tekst aan de strijd die ik ook dagelijks met mezelf voer. Volhouden in onmogelijke situaties is mijn comfort zone. Daar uit durven stappen en mijn identiteit van daaruit weer vorm geven vraagt veel moed.
    Fijn om in die strijd medestrijders te weten die zich hierover uit durven spreken.
    Fijn dat je er bent!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Meer artikelen

Laat een opmerking achter

Heb je een opbouwende opmerking over deze pagina?
Laat je e-mailadres achter zodat we eventueel contact met je kunnen opnemen.